Kurdesk
Heke mirov bêje ku Kurd gorkolê xwe ye, zêde giran nabe!. Ji baskê polîtîkê bigirin heta rûyên dî yên jîyanê, nehezîyeke kûr heye di nav ruha Kurd da beramberî hev. Gerçî di nav hemû civatên paþvemayî da kêm zêde ”xweperêsî” heye, belêm di nav civata Kurd da eve di dereceya ekstrem da ye. Ji xwe gotina ”Kurdewarî” jî ji ber vê yêkê bi giranî manayeke negatîv wergirtîye. Hal ew e ku ”Kurdewarî” jî dikare xasyeteke pozîtîv ya mirovê Kurd be. Her xelk an neteweyî, hindek taybetî û karakterîstîkên xwe yên xweser yên pozîtîv hene û eve sîyanetê didin wan xelk û neteweyan. Þik têda nîne ku xelkê Kurd jî karakterîstîkên pozîtîv hene ku her mirovê Kurd xwe pê serbilind his bike. Heke ji bo bi timamî xelkê Kurd taybetîyeke pozîtîv bête gotin, di serî da beramberî zorî û dijwarîya jîyanê rikek heye û ev rike hêza muqawemetê [berxwedanê] dide mirovê Kurd. Ji xwe parastina bi giþtî jîyana ”Kurdewarî”yê ji vê kana pozîtîv xwe têr kirîye. Vê karakterîstîka pozîtîv xizmeta parastina folklor, huner û edebîyata devkî û helbete zimanê Kurdî kirîye. Jîyana qedîm ya eþîrî û babekînî ya Kurdî ji vî alî ve xizmeteke mezin ya pozîtîv kirîye û bûye bingehekî saxlem yê ”Kurdewarî”yê.
Lê li alîyê dî vê jîyana komikî ya biçûk digel xwe rikeberîyeke negatîv û xedar jî înaye û adeta di xwûna mirovê Kurd da bi cih kirîye. Vê xasyeta negatîv di nav civata Kurd da ”reyek” pêkînaye û vê reyê hebûna xwe di nav dem û salan da, paralelî pêþveçûna civatê jî bi rengên nû domandîye. Eve bûye binasê polarîzasyonê di nav civatê da. Zêdebûna polaran statûkoyên xweser afirandine. Polarîzebûna demên jîyana tradisyonel, di demên relatîven pêþkevtî da jî bi reng û formên nû dom kirîye. Ev polarîzebûna demê nû di bin kirasê îdeolojîk û polîtîk da hatîye teþwîq kirin û xurt kirin. Polarîzebûna negatîv ya berê jî, ya îro jî rikeberîya negatîv têr kirîye, her jînde hêlaye û di giyanê mirovê Kurd da bûye xûy û karakter. Di pêkhatina vê kemîya [handîkapa] kronîk da helbet faktorên navîn û derve û hemû rûyên jîyanê hene, lê axir di vê prosesê da wekî xelk, wekî netewe, Kurd, pêkve tûþî hizaran derd û belayan dibin û ji ber vê qusûra berdewam, nikarin çareyên mayînde bibînin anjî peyda bikin.
Heke ev abstraksîyone piçekê bête konkret kirin, hema di nav baskên relatîven jînde û heta dereceyekê jî pêþengîya civatê dikin da, eve dê bête dîtin. Hem di pêþengîya bi giþtî polîtîk, hem jî di pêþengîya bi giþtî ronakbîrî da ew reya ku xwûna rikeberîya negatîv diherikîne tête dîtin. Ev reye bi elementên negatîv ve tijî ye û lewma jî bi vê karakterîstîka xwe rê nade zemînê kolektîv. Ev reya belavker ya bi vîrus, di warê aktîvîteyên bîr û ramanî da û herweha di warê organîzebûna polîtîk da jî ezmerkezîyê [egosentralîzm] têr û teþwîq dike. Kengî di nav civatê da, ji bo karûbarên sosyokulturel, sosyopolîtîk û ziman û zanyarîyê, hewildaneke pêkînana zemînekî fireh yê kolektîv bête kirin, hema yêkser ev reya bêyûm geþ dibe, aktîve dibe û rê û kanalan zevt dike û nahêle ku platformeke muþterekên asgarî ku fayde û qazanca piranîya maqûl ya civatê têda heye, pêkbêt. Li cîhana ronakbîrî binêrin, li cîhana polîtîk binêrin, hetta di saheyên hunerî da jî ev reya polarîzer geþ û aktîv e. Hal ew e ku hem bi giþtî ji bo xelk û neteweyan, hem ji bo çîn, navçîn, kategorî û grûbên civatê, avakirina zemînên bi muþterekên asgarî ve tijî, digel xwe fayde û qazancên kolektîv tîne. Di vî warî da li seranserê Kurdistanê û meydanên dîasporayê, hem bi giþtî civata Kurd, hem bi giþtî pêþengîya polîtîk û hem jî bi giþtî hêza ronakbîrîya Kurdî, di nav paradokseke kûr û bêbin da ye. Yên ku ji bo armancên kolektîv têkoþînê didin, divêt di rê, kanal û zemînên kolektîv da bi rê bikevin. Ji milekê ve ji armancên kolektîv behskirin û li milê dî jî tehrîbkirina zemînên kolektîv, dijberîyeke kûr e û esasen astenga herî mezin jî ev e di rêya têkoþînê da.
Belêm mixabin ku ev tarzê negatîv yê Kurdî, bi israr tête domandin û eve jî pêkînana platformên li ser berjewendîyên asgarî yên neteweyî, dînemît dike. Þûna komkerîyê, reftar û tarzê belavkerîyê, gelek serxweþane û adeta bi zanahî tête domînant kirin û bi kar înan. Eve jî bivê nevê rêya têkilî û dîyalogê sabote dike. Heta ku Kurd, di her warî da, di hemû rû û xelekên jîyanê da, dev ji vê Kurdeskîyê bernedin, nikarin zemînê hevrayîyê vegirin û di têkilî û danûstandinan da normalîzasyonê pêkbînin û platformên kolektîv yên di xizmeta berjewendîyên neteweyî da ava bikin. Belavkerî, adeta bûye tarzê Kurd, anjî bi gotineke îronîk, ev xûy û karakterê Kurdesk, çu þansê pêkve karkirinê nahêle. Tarzê Kurdesk, hem rêyê li ber polarîzasyonê fireh dike, hem jî der û pencereyan li ber atomîzasyona civatê jî vedike ku herkes bi serê xwe bibe merkezek û bi alîyê xwe ve vekêþe. Panjehra belavkerîyê, komkerî ye. Xeleka bi hev ra karkirin û xebatkirinê, peydakirina muþterekîya asgarî ye û divêt ev xeleke bête girtin û neête berdan. Pêþxistina bizava bi giþtî neteweyî, berterefkirin anjî qet nebe mînîmalîzekirina gef û tehlîkeyên li ser bizava bi giþtî neteweyî û xelkê Kurd, bi komkerîyê dibe. Xurtkirina çeperê neteweyî, di rêzên neteweyî da cih girtin, bi reftara pozîtîv ya komkerîya li ser berjewendîyên neteweyî ya di hemû waran da, pêktêt. Serkevtina doza Kurd û Kurdistanê bi þithayî bi vê ve girêdayî ye.
02 Çirî [Oktober] 2006