Sê kiryarên giring
ROJAN HAZIM
Dijminê sereke yê neteweyê Kurd û Kurdistanê þik têda nine ku dewleta Tirk e. Li nik vê dewleta bêbab entrîka miþe ne. Ji Ermenîyan heta Rûman çi bi sere xelkên qedîm yên vê cografyaya mezin înaye baþ tête zanîn. Ji xwe Laz û Çerkez û kêmanîyên dî helandine, adeta pûç kirine!. Vê gave jî xwe li Kurdan betal kirîye. Belêm nihe edî ew jî qebûl dike ku Kurd berekî req in!. Serhildanên berê li milekê, bi taybetî ji salên 70yî were “îsyanek” rabûye ku bi çu awayî nikare di derheq da bêt!. TC ketîye belayê di destê Kurdan da. Þerê çekdarî yê ji 1984ê pêve jî bûye xwê û bîber, çu tebabet li TCyê nabe!. Kî derê pate û pîne bike, nagire û ji ber hindê jî þaþ û mehtel maye!. Agirek berbûye bedena TCyê ku hindî jê têt nikare bitemirîne. Agirê Newrozê êdî bûye sembol û li nîveka meha Adarê gur û geþ dibe. Lê esas agirê serhildanê, sal 365 roj, TCyê disoje û heta azadî û rizgarîya mezin jî dê bidome.
Di vê prosesa têkoþînê da, pîrozîya Newroza 2008ê dereceya pêþkevtina bizava neteweyî ya xelke Kurd nîþan dide. 2008ê ji alîyê serkevtinên neteweyî ve bi xêr û bêr dest pê kir. Newroza îsal ji xwe bû serkevtina herî mezin ya van çend mehên destpêka sala 2008ê. Lê divêt destpêka pêþkevtinên serkevtî, di kiryarên payîza 2007an da bête dîtin. Ji meha dehan [Çirî] û pêve heta Newroza 2008ê, sê bûyer gelek giring in û bi dengvedana xwe ve jî encamên stratejîk dan. Ya ewil, kiryara Oremarê ye ku ji alîyê leþkerî ve kiryareke serkevtî bû. Belêm ji alîyê polîtîk ve jî encameke pozîtîv derêxiste meydanê. 21ê Çirîya 2007ê, êriþa ertêþa Tirk ya li ser binke û mangehên gerîla hate þkandin û belav kirin û digel gelek kuþtîyan 8 leþkerên ertêþa Tirk jî hatin dîl kirin. Ew proses baþ tête zanîn. Ji Amerîkayê heta hukûmeta Kurdistana Federal û DTPyê, gelek dewlet û hêzên xêrxwaz û humanîter ketin dewreyê ku leþkerên dîl bêne berdan. KCK û HPGyê jî ev trafîka navneteweyî baþ îdare kir û bi teslîmkirina leþkeran rol û prestîja xwe mezintir kir.
Ya duyê jî, berxwedana þerê 9 rojî ya meha Sibatê ye. Ertêþa Tirk ji 21ê Sibatê pêve bi hejmareke mezin ya leþkeran, piranî ji Gelîye Zê ve, xwe berda “bin tixûbî”!. Hem berxwedana mezin ya gerîla, hem jî hezîmeta ertêþa Tirk baþ tête zanîn, lewma hewceyî dubare kirinê nine. Ji sedan zêdetir kuþtî dan û di ser da jî Helîkoptereke cengî berze kirin. Ertêþê gava 29ê Sibatê paþekiþe kirî, li paþ xwe têkçûneke mezin hêla. HPG bi nave neteweyê Kurd serkevtî bibû, ertêþa Tirk jî, ku bi nave dewleta xwe êriþ kiribû, binkevtî bibû. Serkevtina gerîla ya Gelîyê Zê, li seranserê Kurdistanê û hemû meydanên dîasporayê, xelkê Kurd rakire ser pêya. Di þerê 9 rojî da, ertêþa efsane ya dewleta Tirk li Gelîyê Zê þkesteke hind mezin xwar ku di akademîyên leþkerî da dikare bibe mijara dersên binketinê!. Ev bûyere jî tinê di çarçoveya leþkerî da nema, herweha di warê polîtîk da jî hem li nav welat, hem jî li derveyî welat, encamên pozîtîv dan. Xelkê Kurd, bi bilindbûna vê hissa neteweyî, Newroz pêþwazî kir.
Ji xwe kiryara sêyê jî bû ev pîrozîya mezin ya Newroza 2008ê. Herdu kiryarên pêþîyê leþkerî bûn, lê ya sêyê kiryareke sivîl bû. Kurd li seranserê Kurdistanê û dîasporayê rabûne ser pêya. Ref bi ref, pêl bi pêl, herikîne meydanan, kuçe û kolanan. Ji cil û bergan heta pankart û plaketan, ala û flamayan, Kurdistan bi reng û sembolên neteweyî xemilandin. Bi vê hêza xwe ya mezin û bi slogan û axivtinan hêvî, xwezî û daxwazên xwe bi dengekî zelal û gur gihandin dost û dijminên xwe. Amed bû merkez û li dor vê xalê, xeleka pîrozîya Newrozê hate mezin kirin. Milyonên li meydana kombûyî, dewleta Tirk lerizand. Di serî da hukûmet û hemû dem û dezgehên vê dewleta dîktatoryal, daku rê li ber serhildanên serkevtî bigire, li bajêrên ”ser tixûb” Newroz qedexe kirin. Xelkê me, li Wanê û Hekarîyê bi hizaran ketine ser rê û ev qedexeya li ser Newrozê protesto kirin. Dewletê kîna þkestina Oremarê û Gelîyê Zê, ku du navçeyên stratejîk yên Hekarîya ne, xwast ji xelkê Wanê û Hekarîyê derêxe. Ertêþê û polîs bi hev ra xwastin ku rovanþa Gelîyê Zê û Gelîyê Oremarê wergirin. Lewma jî bi hovîtîyeke nedîtî êriþî xelkê kirin, jin û zaro di bin cob û postalan da adeta dirêjî erdî kirin. Polîsan destên ciwanên Kurd þkandin. Belêm dîsa ve nikarîn berxwedan û rika xelkê ya pîrozkirina Newrozê biþkênin. Wan û Hekarîyê du þehît dan di vê berxwedana Newrozê da. Di encam da xelkê Kurd her bi çi rengî be namûsa Newroza xwe parast. Van hersê bûyer û kiryaran dubare derêxiste meydanê ku dewleta Tirk di halê hazir da xwe bi çu awayî nezîkî dîyalog û lihevhatinê nake. Pratîka Newrozê jî nîþan da ku, TC dixwaze di þer, êriþkarî û þiddetê da israr bike, vê polîtîka xwe bidomîne.
Van hersê kiryaran û bûyerên pêra qewimî, tiþtek dî jî bi zelalî derêxiste meydanê ku divêt bizava neteweyî ya xelkê Kurd, vê êriþkarî û þiddetperêsîya TCyê, li meydana navneteweyî gelek sîstematîk deþifre bike, rûyê wan yê dijî mirovî aþkera bike, maskeyê wan bi timamî bîne xwarê. Ji polîtîka qedîm û bi taybetî jî ji pratîka Newrozê kivþ bûye ku dewleta Tirk dixwaze digel Kurdan bi metodên þer, asîmîlasyon û birandinê di nav “têkilîye” da be!. Zimanê ku TC digel Kurdan bi kar tîne, mixabin, ev e. Bo Kurdan jî bersiva bi vî rengî dimîne, çi bikin!. Belêm, bi þertekê; di nav vî baskê hinde fireh yê têkoþîna neteweyî da, meydana dîplomasîyê jî divêt bi çu awayî neyête vala hêlan ku dinya li ser heqîya doza Kurdistanê layiqen bête têgihandin û serwext kirin.
ROJAN HAZIM
30 Adar 2008