Nîsan heyva duyê ya demsala biharê ye, lê li her derê Kurdistanê di eynî hewayî da nîne. Li bakur, li zozan, suwar, mezra û çîyayên bilind, anjî em bêjin li sarmîyana hêj jî kevî beleke hene. Li cihên navro û baþûr yên welatî, anjî em bêjin li germîyana bêhn û hêlma biharê ji av û erdî têtin. Hewayekî pak û bijûn tête his kirin. Nîsan, li Kurdistanê wekî heyva baranê jî tête zanîn. Avetîkên Nîsanê meþhûr in. Di meha Nîsanê da baraneke dijwar dibare, befra mayî dihelîne û di çîya, gir û betenên bilind da aveþûtik û lehî radibin, çem û robar boþ dibin. Baranên Nîsanê herçend bi boþahîya xwe ve bibine binasê zerar zîyanê jî, belêm di nav xelkê da wekî baranên xêr û bereketê, saxî û xweþîyê jî têne qebûl kirin. Di rojên baranên Nîsanê da bi taybetî bo zarok û ciwana tête gotin ku serkol di bin baranê da bigerin ku barana Nîsanê saxîyê bide leþ û bedena we. Carna jî tête gotin ku serkol bigerin li bin barana Nîsanê daku pora we xurttir bêt. Biçûk mezin gelek kesên ku ji kêmporîyê mexdûr, serkol xwe diavêtin binê barana Nîsanê û heta ku di bin baranê da þubî dîkil û mirîþka lêdihatin diman, daku pora wan dirêjtir û xurttir bibe… Ev tarz bawerîye herçend rengekî mîstîk bidin jî, belêm li milê dî, ji nav tecrubeyên dem û salan jî afirîne û hatine û bo xelkê bûyne bîr û bawerîyên xêr û xweþîyê… Di Nîsanê da li cihên germ yên Kurdistanê da, meyweyê herî ter û taze bahîv in ku di dol û nihalan da, li ber çêm û robaran, anjî di bexçeyên ku lê hatine çandin da bahîvterk xwereka biharê ne li Kurdistanê. Nîsan bejndayîna biharê ye li Kurdistanê. Ne sar, ne germ e, hewayekî têhnþîr tête his kirin di Nîsanê da… Bi taybetî destpêka Nîsanê carna hewayekî lêhbok e jî… Hûn dê hind bînin ku esman nîv ewr e, li milekê hetav e, li milê dî baran e, carna di bin tîrên hetavê da gijlok dibare, anku teyrok e… Ev ketûraba Nîsanê heye û xelk jî vê rengdana Nîsanê baþ dizane û zû bi zû xwe nalêhbîne û tedbîrên xwe distîne… Lê tiþtek zelal e bo xelkê ku Nîsan meheke ter e, bi baran e, befr dihele, av û derav boþ dibin, lehî û lêmiþt radibin, xweze reng diguhore, þînkatî serî hildide, gil û gîya zîx dide, dar û bar pozisyona biþkivînê werdigirin û ber bi dawîya mehê ve jî dipeqin û dibiþkivin…
Nîsana ev sale jî wekî demekî salê, kêm zêde xêr û bêra xwe kêm nekir ji ser esman û hewayê Kurdistanê. Lê belê ji alîyê bûyer û qewimînan ve mixabin ku tiþtên bi xem, kul û keser û dilsoj rûdan di meha Nîsanê da… Helbet wekî her meh û demê salê, di Nisanê da jî baþî û nebaþî, xêr û þer, qenc û xirab di senga hev da nebin jî paralelî hev hatin jîyan… Jîyan wisa ne, xeteke rast û yêk ton nîne, zîkzak hene, vîraj, hene niþîv û evrazî hene û ketûraba jîyanê heye… Eve esasen dînamîzma jîyanê jî nîþandide… Jîyan ne statîk e, dînamîk e wekî hergav tête gotin… Vêca li Kurdistanê jî Nîsan yêk alî, yêk rû û yêk xet neçû û nehate jîyan… Belêm di jîyana mirovahîyê da û bi taybetî jî di jîyana xelkên zorlêkirî da, yên bindest da reng û rûyên jîyanê yên dilsoj hergav li pêþ in, li ber çavan e û di hiþ û bîrên mirovan da cihekî fireh û giran werdigirin… Heke mirovan bo xwe ev jîyana bindestîyê kiribe derd û kul, ne mumukun e ku sanîye an deqîqe ji bîr biçe û eve bivê nevê hiþ û bîran adeta zevt û dagîr dike… Mirov berî pêdivîyên jîyanê van tiþtan dihizirin û bi van derd û kulan radibin û rûdinin… Helbete neku tinê dihizirin û stûyê xwe li ber vê “qederê” diçemînin û destên xwe di ber xwe da þor dikin… Tam bereks hem vê rewþa kambax dihizirin, hem jî milîm santîm mejîyê xwe bo çareserîyê mijûl dikin, xwe diwestînin ku rêyekê bibînin ku ji vê çembera bêhnçik derkevin û xwe bigihînin nav sing û berê xwezaya azad û bijûn… Xelkê me di meha Nisanê da jî di vê bezê da xwuha xwe rêht. Xelkê me dizane ku hêj rêyeke dirêj li ber e, dê hêj gelek mehên Nîsanê yên bi vî halî bibîne, lewma xwe bê hêvî nake, çiku dizane ku dê Nîsanên bi xweþî jî bên û ew Nîsan jî ne dûr in… Herçend hêvî nanê feqîran jî be, lê dîsa ve hêvî ye û ew hêvî rojekê bi cih tên… Karê fer ew e ku ew hêvî çu cara neête berze kirin, hergav jînde bête ragirtin… Hêvî hem santîmek li ber dest e, hem jî bi salan û kîlometreyan dûrî dest e, ya giring ew e ku ked û renc bête nîþandan, xwuh bête rêhtin… Bi xwuhê, bi ked û rencê hêvî ji xewnê dibe rastî û hingê jî bi tam û lezet dibe… Xelkê me jî ne dûrî vê tam û lezetê ye û ked û renceke bihadar jî dide ji bo vê rêya pîroz ya azadî û rizgarîyê…
Di meha borî da, anku li meha Adarê xêr û þer, qencî û xirabî bi ser û çavê hev ve bûn… Rikeberî û qayîþkêþîyeke dijwar hebû di navbeyna van du serên jîyanê da… Eve wekî þer û hevrikanêya reþ û spî, þev û rojê, tarî û ronahîyê bû… Van du seran vekêþkanêyeke ecêp kirin di meha Adarê da… Di vê dijayetîyê da yûmîyê û bêyûmîyê hêz û þiyana xwe test dikirin. Kund û Kotiran di ber hev da baskanê dikirin, di ber hev da difirîn, dihatin diçûn… Teyrên Baz tûrên bi sehm diavêtin li esmanî… Mar û miþk ji kunên xwe dernediketin… Qirereþ di bin siha bêyûmîya Kundê kor da li dûv peyn û kirimkan adeta lengûlor diçerixîn… Kotran, Bazan firên xwe car bilind, car nizim dikirin, per û baskên xwe ji bo xêr û xweþîyê, bi ronahîyê, bo qencîyê dihejandin… Di meha Adarê da esmanê Kurdistanê adeta bibû meydana xwenîþandana bext û bêbextîyê… Bêbextan, Kundan, bêyûman þêlandinek kir di meha Adarê da… Gava Adar xilasbûyî ji bilî 14 Gerîllayên li sêkuça Mûþ, Bîngol û Diyarbekirê þehîtbûyî, di berxwedan û serhildana Diyarbekirê ya di merasima rakirina þehîdan da jî 8 lawên Kurd bi derb û fîþekên leþker û polîsên dewleta hov ya Tirkîyeyê þehit ketibûn û bi sedan kes jî birîndar bibûn… Deftera Adarê bi sûcên giran yên dewleta Tirkîyeyê ve hatibû girtin… Belêm Nîsan jî kêmî Adarê nema û çipikên xwûnê hatine ser meha Nîsanê jî… 6 birîndarên ji bûyerên meha Adarê, ji berxwedana Diyarbekirê jî mixabin ku mirin û ketin nav karwanê þehîdan… Bi þehadeta wan þeþ kesan ve 14 kes di bûyerên Diyarbekirê da hatin kuþtin… Ji bo protestokirina kuþtina 14 gerîllayan Diyarbekir û bajêrên dî yên Kurdistanê 14 têkoþer dî jî bedel dan. Bo her gerîllayekê berxwedêrek bû gorî… Bi timamî 28 Kurdên têkoþer ku di nav wan da sê biçûk jî hebûn. Ji bo têkoþîna azadîya Kurdistanê bedelekî giran bû berzekirina 28 lawên Kurd… Dewletê destê xwe yê zor û zulmê xurt kiribû û meha Nîsanê jî li xelkê Kurd kire xem, kul û keser, kire þîn, kire jahr û mirin… 12ê Nisanê jî ertêþa TCyê, bi hevkarî û rênîþanîya cehþên navçeyê li Þirnexê, li gelîyê Besta Goya dîsa ve çekên kîmyayî barandine ser binkeyên Gerîllayên HPGyê û di encam da vê carê jî 8 ciwan, law, egît, þêr û “Pilingên Katoyê Elkîya Hekarîya” þehît kirin… Ev gerîllayên doza Kurdistanê jî wekî 14 gerîllayên di meha Adarê da þehît bûyî, ji cih û warên cuda yên Kurdistanê gihiþtibûn hev û bibûne yêk dil û yêk armanc… Ji bakur heta baþûr, ji rojhilat heta rojavayê xortên çeleng yên Kurd, lawên egîd, ciwanên ter û taze, jîr û jêhatî ji bo azadkirina xelkê xwe, bo rizgarkirina welatê xwe Kurdistanê, dest bi dest, mil bi mil giyanê xwe yê pîroz feda kirin, xwe gorî axa xwe ya pîroz kirin… Xewna wan, xiyala wan Kurdistana azad û serbixwe, vê armanca heq û dadyar ew li bin esmanê sîrsahî yê Kurdistanê, li wan çîya û zozanên bilind û bijûn, li wan gelî, dol û nihalên kûr yên Kurdistanê gihandibûn hev… Wan bi bawerîyeke pîr û pak, bi cisareteke þêrane, bi hirs û ezmeke mezin xwe avête pêþ daku xelkê xwe azad bikin, welatê xwe rizgar bikin… Hebûna herî pîroz giyanê mirov e, wan ev giyanê xwe yê pîroz di ber doza welatê xwe, axa xwe da dan. Wan xwe kire stêrên biriqî li esmanê sahî yê Kurdistanê ku her dem bibarin ser giyanê þehîdên nemir yên doza Kurdistanê… TC wekî dewleteke bêbext û bêdad polîtîka xwe ya nemirovî dîsa ve dubare kir. Hem ew gerîllayên dilpola bi çekên kîmyayî þehît kirin, hem jî termên wan yên pîroz nedane kesûkarên wan. Piþtî ku ji bo þehîdên piþtî Newrozê li Diyarbekirê merasimên mezin hatin kirin û xelk bi hizaran li termên þehîdên xwe xwudan derket, TCyê manewrayeke nû da dest pê kirin û rê li ber van merasima girt. Nihe termê gerîllayên þehîd nadin û di cihê ku þehît ketî da naveþêrin, adeta çal dikin… Eve jî bêtixûbîya xedarî û zulma TCyê nîþandide, lê ma xema wê ye… Daybab, binemal û kesûkarên gerîllayên þehîd welew ku dewlet termê þehîdên wan nedin jî, rêz û rêzika þîn û behîya þehîdan tînin cih, bi beþdarîya hizaran kesan þehîdên xwe bi bîr tînin û li doza wan xwudan derdikevin… Gelîyê Besta nihe bûye gelîyê þehîdan êdî… Bi navê hemû þehîdan, gora þehîdê ji Elkîya Hekarîya, þehîdê ji zozana bi nav û deng, ji Feraþîna beheþtîn, Ezamê Feraþînî jî di Gelîye Besta Goya da ye… Besta Goya û Feraþîna Ertoþîya cîran û hevtixûb in… Binemal û hemû kesûkarên Ezamê Feraþînî, digel hemû xem, kul û kesera xwe, digel hemû dilsojîya xwe dîsa ve dilþa ne ku Ezamê wan digel bi dehan Ezamên dî, ji bo doza Kurdistanê, ji bo azadîya neteweyê Kurd, daku vê axa welatî ji destê dijmin, ji deste TCyê paþve bistînin þehît ketine û di Gelîyê Bestaya Goya da serê xwe yê ezîz danane… Eve ked û renceke mezin e ku ne tête kêþan, nejî tête pîvan… Ezam Feraþînî û hemû Ezaman xwuha xwe, xwûna xwe, keda xwe, renca xwe di ber welat da dane… Ev ked û renca wan ne bi avê da diçe, nejî herwe û belaþ… Xelkê Kurd bihayê vê ked û renca mezin dizane û lê xwudan derdikeve û vî bihayî radigire… Rast e, ji bo azadîya xelkê Kurd, bo rizgarîya Kurdistanê bedelên mezin têne dan. Ciwanên welat, lawên ezîz yên daybaban xwe gorî dikin. Ma çi ji giyanê mirov bihadartir e û ew jî di ber vî xelkî û vî welatî da tête dan. Ev welate, ev xelke bihazan e û divêt bihazan be… Ev welate, ev xelke qedirgir e û divêt qedirgir be... Têkoþîna ji bo azadîya neteweyê Kurd û rizgarîya welatê Kurdistanê dozeke giran e û mixabin em bêjin, belêm bedelên giran dixwaze û ji xwe ev bedelên giran û mezin jî têne dan… Eve bedelên ji bo jîyaneke azad û bextewar in. Yên ku bi dilekî temiz û paqij, bi nîyetên pîr û pak yên welatperwerî û neteweperwerî serê xwe yê ezîz di ber vê doza mezin da didin, bihayên herî mezin in, bihayên hevpiþk yên neteweyî ne, lewma jî divêt bi giyanekî kolektîvî li wan xwudan derkevin çiku ew êdî malê netewe ne, malê welat in… Þehîdên doza Kurdistanê cegerpareyên welat û xelkê Kurdistanê ne, ew ezîz in, ew stêr in… Bila vîn û rêza herî mezin bo wan ciwan, law û çelengan be… Kurdistan, di serî da gerîlla û pêþmerge, dê bi ked û renca hemû têkoþerên vê doza mezin ava bibe… Dewleta Tirkîyeyê bi hemû îmkanên xwe ve jî, bi wan hemû çekên xwe yên giran jî, bi wan firoke, tank û topan jî nikare têkoþîna azadîyê biþkêne. Dûmahîka zulmê nîne û aqîbeta dagîrkerîya TCyê jî dê wekî ya hevdemên xwe be û eve seda sed e. TC bi kuþtinên li çîya, zozan, dol û nihal û gelîyên Kurdistanê nikare dawîyê li hêza gerîlla bîne. Dûr an nêzîk, dewsgir, hevsenger û hevçeperên wan gerîllayan dê tola hevrêyên xwe bistînin û hêza dagîrker ya TCyê ji wan gelî, dol û nihal, zozan û çîyayên Kurdistanê derêxin û eve jî wekî ronahîya rojê eseh e, misoger e… Wekî gerîllayek, wekî pêþmergeyek Ezamê nazdarê ber dilê dayîka xwe Sedîqayê û babê xwe Hesenî, ji palên Tanga Xana ya Elkîya Hekarîya berê xwe da armanca rizgarîya welatê xwe Kurdistanê û xwe gorî wê rêyê û wê armancê kir û di wê rêyê da jî þehît ket… Di kesînîya Ezam Feraþînî da hemû þehîdên meha Nîsanê naêne ji bîr kirin û divêt neêne ji bîr kirin.
ROJAN HAZIM
Nîsan 2006