Herçend
piranîya xelkê Kurd bi xwastek û rizaya xwe ”îslam” qebûl nekiribe jî,
axir îro hejmara mezin ya nufûsa Kurd musulman e. Di nav piranîya Kurdên
musulman da jî mezhebê domînant ”sunnî” ye. Di nav mezhebê ”sunnî”
da jî piranîya Kurdên musulman ”şafiî” ne û hejmareke biçûk jî
”henefî” ne. Kurdên ”şiî – elewî” jî hene. Helbet Kurdên Êzidî,
yên Mûsawî, yên Îsawî, yên Bûdîst û yên Xweza bawer – ateîst jî
hene. Li vê derê armanca me kategorîzekirina dîn û bawerîyan nîne. Me
xwast destnîşanîya ”fakt”ekê bikin. Mexseda
me cuda ye. Wekî me gotî, piranîya Kurdan musulmanên şafiî ne û di vê
nivîsara kurt da em dixwazin li ser rola Melayan ya di bizava neteweyî û
demokratîk ya xelkê Kurd ya li parçeyê di bin dagîrîya dewleta Tirk da
rawestin.
Dewleta
Tirk ji destpêka damezrîna xwe were, “îslam” gelek bi hostahî bi kar îna
dijî xelkê Kurd û xelkê Kurd bi vê propagandaya “biratîya dînî” lêhband
[xapand] û vî metodê lêhbandinê îro jî didomîne. Dewletên kolonyalîst
yên dorberê jî ev “çeka” îslamê bi kar înan û evro jî bi kar tînin.
Duhî rejima Seddam jî wisa dikir, Sûrîye hêj jî dike û ji xwe Îran di
dereceya fetîşîzmê da vê polîtîkê didomîne. Faktorê “îslam”ê
di demê Osmanîyan da jî hate bi kar înan, belêm relatîven jî be, sîstemê
“Ademî merkezîyet”ê bêhn li Kurdan çik nedikir û Kurdan bi sîstemê
“Mîrekîyên Kurd” jîyana xwe îdare dikirin û didomandin. Ev
propagandaya “biratîya îslamî” îro jî gelek bi zanahî tête kirin. Ertêş
li Tirkîyeyê xwe wekî nobedar
û metalê laîsîzmê nîşan dide, belêm li
Kurdistanê fanatîzma îslamî organîze dike û bi vê rêyê mevcudîyeta
rejimê dide domandin. Partîyên dî yên rejimê jî vî faktorê îslamê bi
kar tînin li Kurdistanê. Beramberî bizava neteweyî û demokratîk ya xelkê
Kurd, muştereka asgarî ya hemû hêz û dînamîkên Tirk ev slogana
“biratîya îslamî” ye. Bi vê sloganê nîrê kolonyalîzma Tirk didin mayînde
kirin li Kurdistanê. Dijî vê edebîyata “biratîya îslamî” mixabin ku
xelkê Kurd polîtîkeke xurt û dînamîk neafirand heta îro û eve qelsîyeke
mezin e. Li alîyê dî wekî mabeda îbadetî “Mizgefta Kurdistanê” û wekî rêberên
dînî “Melayên Kurd” jî rol û erkên xwe yên neteweyî layiqen bi cih
neînan. Şik têda nîne ku di nav dînên esmanî da kategorîya rêberîya
dînî û mabeda îbadetî ne wekî hev e. Kinîşteyê [Sînagog] û Rabînan
di nav civata Mûsawî [Cihû] da roleke rêber û rêvebir leyistine. Dîsa Dêrê
û Papa - Qeşê – Matranan jî di nav civata Îsawî da roleke rêber û
rêvebir bi cih înane. Hîyerarşîya di nav Rabîn û Papa - Qeşê
– Matranan da, di nav Melayan da nebûye. Lê di nav rêberên dînî yên
mezhebê Şiî da hîyerarşîyeke serwarî wekî “Ayetullah”an heye.
Di nav Elewîyan da jî rêberîyeke hîyerarşîk wekî “Pîrîtî”yê
tête dîtin. Vê
hebûna hîyerarşîk, qenc an xirab, hêzeke xurt daye van rêberîyên dînî
û mabedên wan. Lê “Mizgeft” û “Mela” di vî warî da zeîf mane, bi
rengê hîyerarşîk organîze nebûne. Em li ser binas û başî û
xirabîya vê yêkê nasekinin û eve mijareke dî ye. Bi taybetî di sedsala bîstan û vaye di serê
sedsala bîst û yêkan da, di têkoşînên neteweyî û demokratîk û yên
sosyal da li nav hemû civatan vê “klasa rêberîya dinî” û “mabedên
îbadetî” rola mixalifîyê leytistine. Li hindek welatan pêşengî
kirine, li hindek welatan jî destek dayne hêzên opozisyonê û dijî rejimên
zordar di rêza xelkê bindest da cihê xwe girtine. Li Afrîkaya Başûr
dijî rejima apartheidê piştevanîya bizava Mandelayî di serî da Papa -
Qeşê - Matranan dikir. Li Nikaraguayê jî dijî rejima Somoza Dêrê û
Qeşe - Matranan piştevanîyeke aktîv dida bizava Sandînîstan. Îro
jî Rahibên Bûdîst li “Bêrman – Burma – Myanmar”ê dijî cuntaya leşkerî di serê berxwedanê da têkoşînê didin. Lê belê,
Mizgeftê û Melayan ev rola pêşeng û piştevan li şoreşa
Kurdistanê gelek organîze, xurt û dîmanîk bi cih neînan. Melayan bi kesane
[ferdî] cih girtin di nav şoreşê da û hetta wekî lîder û kadroyên
pêşeng jî kar û xebat kirin. Lê, wekî “klasa rêber ya dînî” û
wekî mabeda îbadetî jî “Mizgeftê” ev rol bi vê huvîyetê ne leyistin.
Hal ew e ku di roja îro da dijî kolonyalîzm û dagîrîya dewleta Tirk divêt
hemû baskên opozisyona neteweyî bêne organîze kirin, bêne seferber kirin.
Yêk ji wan kan û baskên opozisyonê jî Mizgeft û Mela ne. Mela divêt her
di serî da dijî rejima kolonyalîst û dagîrker ya dewleta Tirk di nav xwe da
organîze bin û bi vê organîzebûnê jî gelek aktîv beşdarî têkoşîna
neteweyî û demokratîk ya Kurdistanê bin.
Melayên
Kurdistanê divêt bi weizên xwe dijî zulma sunnîzma henefîst ya fermî ya
dewleta Tirk derkevin, mezhebê Kurdan şafiîtîyê biparêzin. Ji ber ku
dewleta Tirk digel ziman û kultura Kurdî, mezhebê şafiî jî asîmîle
dike û henefîzmê li Kurdistanê bi serdestî tetbîq dike. Melayên Kurdistanê
û Mizgefta Kurdistanê divêt vê huvîyeta xwe ya cuda jî biparêzin û ew jî
ji vî çeperî ve dijî dewleta Tirk têkoşînê bilind bikin. Hukûmeta
Tirk û partîya desthilatdar AKP û serokwezîr Teyîb Erdogan, bi vê çeka lêhbandinê
ya “biratîya îslamî” hem desthilata xwe, hem ya dewleta xwe, hem jî ya
henefîzmê xurt û tehkîm dikin li Kurdistanê. Melayên Kurdistanê, Mizgefta
Kurdistanê, hetta Dêr û Qeşe – Matranên Kurdistanê, Kinîşte û
Rabînên Kurdistanê, Pîrên Êzidî û yên Elewî û rêberên dî yên dînî
yên Kurdistanê ji çeperên dînî û mezhebî ve dijî rejima dagîrker ya
dewleta Tirk, di cepheyî herî fireh yê Kurdistanî da divêt cihê xwe
bigirin û têkoşînê bilindtir bikin. Roj nîne ku bedenên ter û taze yên
têkoşerên doza Kurdistanê, yên gerîllayan bi ber top û tifekên ertêşa
Tirk nekevin û şehîd nebin. Melayên Kurdistanê dijî vê wehşeta
li Kurdistanê tête domandin divêt rojek zûtir dengê xwe bilind bikin û
reftareke organîze, aktîv û aksîyoner nîşan bidin.
ROJAN
HAZIM
28 Îlon 2007