ROJAN HAZIM
Mîrata dem nayê zevt kirin. Wekî bayê birûskî bi hêl û hêzeke hind mezin diherike ku adeta vêra gihiþtin nemumkun e… Saleke dî jî li paþ ma. Heke muhasebeya sala borî bête kirin, bizava neteweyî ya xelkê Kurd li ser zêdehîyê ye. Hema em gelek dûr neçin, ji destpêka salên 70yî pêve heta îro ji hemû alîyan ve bizava neteweyî, gav bi gav jî be, pêþkevtîye. Di salên heftêyî da pirsa Kurdî di warê teorîk da dihate riberiz kirin, Kurdbûn û Kurdewarî ji alîyê teorîk ve dihate vehûnandin. Þuûra Kurdetîyê bi xebateke xurt adeta ji nû ve dihate ava kirin. Anku wekî çarêka dawîyê ya sedsala bîstan ber bi xilasbûnê ve diçû êdî pirsa Kurd û Kurdistanê di nîveka rojeva cîhanê da, bi giranahîya ku dihate xwastin nebe jî, cihê xwe girtibû. Bi taybetî têkoþîna dijî dagîrkerîya dewleta Tirk bi bedelên mezin û giran her bo her pêþdiket. Þerê çekdarî yê gerîlla yê di pêþengîya PKKyê da, efsaneya ertêþa Tirk ya di serê xelkê Tirk da hind mezin, tarûmar kir. Xebat û têkoþîna salên dawîyê yên sedsala bîstan ew hêvîya çirmisî û melûl bûyî, þîn û xurt kireve. Li parçeyê baþûr ji xwe bi hevkarîya hêz û dewletên navneteweyî avabûneke nû pêkdihat. Digel van pêþveçûnên berbiçav helbet ketûrab jî hatin dîtin. Lê belê, heke ji wan salên dawîya sedsala bîstan heta îro ev prosesa kurt sal bi sal li ber çavan bête rayêxistin dê bête dîtin ku xeta grafîka têkoþîna xelkê Kurd her bo her bilind bûye û eve esasen bi serê xwe nîþaneya serkevtinê ye. Gotineke xelkî ye, tête gotin ku ”hêvî nanê xîzan û feqîran e” û heta dereceyekê rast e jî. Belêm di pratîka têkoþîn û berxwedana xelkê Kurd ya van salên dawîyê da hate dîtin ku ev ”bêjeye” tinê di ”gotinê” da nema herwisa destkevtên berçav jî derêxistin meydanê. Anku xelkê Kurd wekî xelkekî mexdûr û belengaz ”hêvî” tinê wekî ”xewn û xiyalek”ê nehêla, di rastîya jîyana xwe da jî dît. Îro li parçeyê baþûr avabûnek heye, li bakur piþta dewleta Tirk hatîye þkandin û li parçeyên rojhilat û baþûrarojava jî têkoþîneke hêvîdar tête dan. Di çarnikarê Kurdistanê da û li meydanên dîasporayê xebat û têkoþîna xelkê Kurd li pêþ e û eve bi serê xwe hêvîyê dide mirovê Kurd. Ji ber vê yêkê heqê mirovê Kurd nîne ku bêhêvî be. Têkoþîna xelkê Kurd sanahî nîne. Xelkê Kurd dijî dijminên mezin rabûye. Li milekê Tirkîyeya mîratxwera Împaratorîya Osmanîyan, li milê dî Îrana mîratxwera Împaratorîya Farisan û kunika zirneyê ya dûmahîkê jî be dewleta Sûrîyeyê jî dijminek e. Cepheyê Iraqê eve çendek sal in ji ber vebûye ku ewlehîyeke saxlem di parçeyê baþûr da jî hêj bi timamî pêknehatîye. Lewma dormandorê Kurdistanê bi dijminên bi vî rengî ve hatîye ablûka kirin û êriþeke hevrayî jî tînin ser xelkê Kurd. Digel vê dorpêçîya bêhnçikêr jî Kurdan hêvîya xwe ji nû ve rakirine ser pêya, bi xwûn û oksîjeneke taze rûh dayînê. Eve adeta ji mirinê filitîn e. Di roja îro da binasên [sebebên] bihêvîbûnê hindî hûn bêjin hene û saxlem in. Çu êriþên dijminan êdî nikarin vê hêvîyê bikujin…
Çi bû, dewleta Tirk dawîya sala 2007an li xelkê Kurd kire jahr û mirin? Çi kir, çi lêhat? 16ê meha Kanûnê 50 [pêncî] firokeyên xwe yên cengî, bi desteka ”dostê durû” Amerîkayê, li esmanê Kurdistanê firandin, bi tonan bombe barandin ser binkeyên gerîlla û gundên sentrala Kurdistanê. Li hêvîyê bûn ku qira gerîlla bînin. Þik têda nîne ku þehadeta her gerîllayekê ji teref dijmin berzebûneke mezin e, belêm di encama wê êriþa mezin ya hewayî da tinê 5 gerîlla û du gundîyên hejar kuþtin û sedan pez û dewarên gundîyan jî telifandin. Dewleta Tirk bi wê êriþa giran jî nikarî bigihe xwezîya xwe. Ertêþa Tirk demekî dirêj xelkê xwe hazirî sefera Kurdistanê kir û bi navê dewleta xwe navekî mezin di xwe da, belêm encam bû fîyasko û ”sifireke mezin”!. Em mecbûr in bêjin ku bi rastî jî elîta polîtîk ya Tirk, rêvebir û berpirsiyarên dewleta Tirk ”ehmeq” in. Ji destpêka þerê çekdarî [15ê Tebaxa 1984ê] heta îro sal nîne ku ertêþ û dewleta Tirk armanca xwe neke birandina hêza gerîlla û PKKyê. Lê bereksî wan ji wê rojê were jî gerîlla û PKK mezintir bûn. Nahizirin ku her hemleya wan, her fîþek û bombeya wan dibe hêza motîvasyonê ji bo mirovê Kurd ku li gerîlla û pêþengîya xwe ya polîtîk xwudan derkeve. Êriþa 16ê Kanûna 2007an jî ji bo dewleta Tirk, bo ertêþa Tirk bû þkestek, belêm bo gerîlla, bo PKKyê û bi giþtî xelkê Kurd ji bo li doza xwe xwudanderketinê bû motîvasyoneke dî. Dewleta Tirk û ertêþa Tirk bi van kiryarên xwe hizaran car di hawinî da avê diqutin. Esasen ew jî baþ dizanin ku bi vî rengî nagihin mexseda xwe, lê dixwazin dîsa ve hêvîya xelkê Kurd biþkênin. Di dawîya sala 2007an da generalên ertêþa Tirk aþkera digotin ku divêt ”hêvîya wan” [anku hêvîya xelkê Kurd] bête þkandin. Nexêr efendîyan!, Hûn ji xwe qet nikarin hêvîya Kurdan bikujin, lê hûn nikarin hêvîya Kurdan êdî lawaz jî bikin!. Dewleta Tirk, ertêþa Tirk, bi desteka Amerîka û YEyê jî nikarin hêvîya xelkê Kurd ya bi azadbûn û rizgarbûna xwe biþkênin. Kurd mecbûr in bihêvî bin. Kurd mecbûr in bawerîyê bi hêza xwe bînin. Gotina „hêvî“yê îro di axivtinê da nemaye, nîþaneyên berçav afirandine. Kurd îro bi xebat û têkoþîna xwe, bi destkevt û pêþkevtina xwe bûyne hêvîya xwe bi xwe. Sala 2007ê ji sala 2006ê pêþvetir bû ji bo xelkê Kurd. Sala 2008ê jî dê ji sala borî pêþvetir be. Kurd sal bi sal nêzîktirî hêvîya mezin dibin. Bi vê hêvîya mezin bila sala 2008an li xelkê Kurd pîroz be.
ROJAN HAZIM
29 Kanûn 2007