Bîst salîya Jenosîda Helepçeyê
ROJAN HAZIM
Adara 1988ê û vaye Adara 2008ê. Bîst sal. Ji ser jenosîda Helepçeyê bi timamî bîst sal borîne. Ji kîjan alî ve berê xwe bidinê, gotina ”felaketê” têra nake, ”facîa” jî. Bi hizaran Kurd mirin û bi hizaran jî birîndar bûn… Ji birîndarîya fizîkî heta ya giyanî, kemîyek ma di leþ û derûnîya yên mayî da. Îstatîstîkeke misoger nîne, belêm bi hejmareke girovir dihate gotin ku 5000 [pênc hizar] Kurd mirin û nezîkî deh hizaran jî birîndar… Lê ya rastî Helepçe pêkve birîndar bû. Yên sax mayî heta îro jî, ji bilî kemîya fizîkî, vê êþ û jana jenosîdê di nîveka dilê xwe da his dikin, dijîn. Nîveka hestîyê wan hêj jî jan dide. Trajedîyeke nedîtî bû bi serê Kurdan hat. Çekên kîmyayî adeta wekî baraneke boþ bi serê Kurdan da hatin barandin. Çi bêinsafî bû, çi xedarî bû, çi zalimî bû!. Hirsa desthilatê çawa çavên rêvebirên rejimê kor kiribû. Ew çi kîn û nefret bû ku rejima Beasa Seddam Huseyin vereþîya ser xelkê Kurd!. Encama vê êriþa hovane kavil û wêranîya bajêrkê Helepçeyê û qira xelkê Helepçeyê bû. 16 û 17ê Adara 1988ê jîyan li xelkê Helepçeyê hate tarî kirin. Jahr û mirin bi ser serê wan da hate barandin.
Ev komkujîya Helepçeyê di nav þertên þerê Iran û Iraqê da pêkhat. Ji herdu alîyan ve jî ev þere, þerekî neheq bû û di ser da jî bi zêdehî ve li ser axa Kurdistanê cereyan dikir. Iranê ji milê xwe ve, Iraqê jî ji alîyê xwe ve þerê xwe înabûn ser axa Kurdistanê. Kurdistan ji rojhilat û baþûr ve ketibû bin bombeyên Iranê û Iraqê. Rejimên antî Kurd yên herdu dewletan jî kartên xwe li ser Kurdistanê parve dikirin. Ji ber hindê jî wêranîya þerê herdu dewletan zêdetir xesar li ser Kurdistanê û xelkê Kurd pêkîna. Gunehkarîya van rejiman bêtixûb e beramberî xelkê Kurd. Di jenosîda Helepçeyê da, dîrekt kirdar rejima Seddam Huseyin e, belêm Iran jî þirîka vê komkujîyê ye. Helbet þirîkatîya bombefiroþên cîhana rojavayê jî nayê ji bîr kirin!. Gelo ”qusûra” hêzên neteweyî yên Kurd jî nebû, ku wî demî opozisyon bûn û dijî rejima Beasa Seddam þer dikirin û digel rejima Iranê jî li ser bingehê ”antî Seddam” tifaqdar bûn!. Eve jî pirsek e û îro jî, subehî jî hewcehî bi bersivekê heye…
Bîst sal çawa borîn? Þik têda nîne ku jana Helepçeyê bo her Kurdekê hêj jî taze ye, belêm dîsa ve êþ û jana herî mezin Helepçeyî dikêþin. Ev di demê komkujîyê da jî wisa bû û îro jî û subehî jî dê wisa be. Esas derd wan kêþa û hêj jî dikêþin. Dilpêvemana xelkê Kurd belkî vê xema wan piçekê kêm dike, lê her hind. Birîndarîya Helepçeyê û Helepçeyîyan dê heta hetayê dom bike. Tiþtê ku ji xelkê Kurd têt, divêt ji dil piþkdarê xem, kul û kesera wan bibe. Di midehê van salan da gelo xelkê Kurd wacibên xwe yên beramberîya Helepçe û Helepçeyîyan înan cih? Bersiva vê pirsê çu kes nikare bi rehetî bide. Bi taybetî, piþtî rizgarbûna baþûr ya ji 1991ê heta Nîsana 2003yê û piþtî ketina rejima Seddam heta îro, desthilata baþûra Kurdistanê çi kir li Helepçeyê, çi kir bo Helepçeyîyan? Wijdana wan rehet e gelo? Helepçe ji nû ve hate ava kirin? Birînên Helepçeyîyan hatin peçan? Kul û derdên wan hatin derman kirin? Êþ û jana wan ya fizîkî û derûnî hate sivik kirin? Jîyana xelkê Helepçeyê hate xweþ kirin? Xanî û avahîyên nû hatin çêkirin? Cade, kuçe û kolanên Helepçeyê ji teqin û herîyê hatin xilas kirin? Reftareke mirovî digel xelkê Helepçeyê tête kirin? Ji bo pêþvebirin û avadankirina Helepçeyê plan û projeyên nû hene, anjî dê hebin? Pirs gelek in. Ji ber ku polîtîka û pratîka desthilata Kurdistana Federal, xisûsen di pirsa Helepçeyê da, di halê hazir da jî ne bi dilê Helepçeyîyan e. Çiku di Adara 2006an da, mitînga xelkê Helepçeyê bi metodekî antî demokratîk hate belav kirin û Helepçeyîyek bi fîþeka polîsê Kurd hate kuþtin. Xelkê Helepçeyê bi reaksîyoneke hissî jî be, monumentê ku ji bo bîrînana jenosîda Helepçeyê hatîye çêkirin sotin. Ew monument di Adara 2007an da jî ji nû ve nehatibû çêkirin. Hêvî dikin ku di bîst salîya vê jenosîda dilsoj da hem monument hatibe nûve kirin, hem jî derd, kul û birînên xelkê Helepçeyê hatibin derman kirin, xwezî û xwastekên wan hatibin dîtin. Seddam Huseyin, wekî jenosîdatorê xelkê Kurd, hate îdam kirin û kirdarê duyê Hesen Elî Mecîd, anjî navdar bi nave Elî Kîmyayî, bi hukmê îdamê hate ciza kirin. Ihtimal e ku di salvegera bîstemîn ya jenosîda Helepçeyê da bête hilawîstin jî. [Ez bi xwe prensîben dijî îdamê me.] Îdama van herdu kirdarên sereke, belkî nebzeyekê dilê Helepçeyîyan hûnik bike, lê belê, esas rehetî dê di polîtîka û reftara hukûmeta Kurdistana Federal bi xwe da be. Dilê Helepçeyîyan þkestîye, divêt hukûmeta Kurdistana Fedral dilê wan bikire. Rûreþkirina kirdarên jenosîda Helepçeyê û hevkarên wan, bila di sloganan da nemîne. Bîst salîya jenosîda Helepçeyê, bîrînaneke sembolîk e û tête hêvî kirin ku hemû axivtin, nivîsîn, mitîng, semîner, konferans û pêkve aktîvîteyên vê sala bîstê, bibine hiþyarîyek bo desthilata Kurdistana Federal û pêkve xelke Kurd ku hem vê jenosîdê ji bîr nekin û nedin ji bîr kirin, hem jî jîyana xelkê Helepçeyê xweþtir û baþtir bikin.
ROJAN HAZIM
13 Adar 2008