Hêza sivîl
ROJAN HAZIM
Di têkoþîna neteweyî û demokratîk ya xelkên bindest da, rola hêzên sivîl giring e. Esasen giringîya hêza sivîl, bi giþtî, di van ertên nû yên cîhanê da xuyatir e. Karekterîstîka herî giring ya civatên ji hemû alîyan ve pêþkevtî, organîzebûna sivîl e. Civatên modern û pêþkevtî heta hucreyên xwe yên herî biçûk organîze ne. Xurtîtîya van civatan ya beramberî otorîteya dewletê jî ji vê organîzebûnê têtin. Ji ber vê yêkê ye ku civatên pêþkevtî mekanîzmayên demokratîk di nav ahengekê da bi kar tînin û rê li ber ”ceberrûtîya dewletê” digirin. Derece û sewîyeya pêþkevtina civata Kurd li pêþ çav e û bi gotina herî sade civateke paþvemayîye. Belêm, binasê sereke û tayînker yê vê paþvemanê, sîstemê kolonyalîzmê ye. Kolonyalîzmê ev statûya paþvemayî afirandîye. Hetta gotina ”paþvemanê” jî zêde ye, civata Kurd bi zanahî hatîye paþve hêlan. Vêca di civateke bi vî rengî da, heta dereceyekê normal e ku ”hêza sivîl” pêþnakeve. Lê belê, ev realîteya civatê nayê wê manayê ku prosesa organîzebûna civatê ji alîyê ”hêza sivîl” ve bête ihmal kirin. Li her derê cîhanê ”hêza sivîl” rol û mîsyoneke opozisyonî dileyize. Di þertên Kurdistanê da, ev karekterîstîka opozisyonî tinê bi ”hêza sivîl” ve tixûbkirî nîne. Têkoþîna neteweyî û demokratîk ya Kurdistanê pêkve opozisyon e û bi hemû reng organîzebûnên xwe ve dikare di nav kategorîya ”hêza sivîl” da bête hejmartin. Belêm digel vê rastîya karektera þoreþa Kurdistanê, rola organîzebûna ”leþkerî” li pêþtir e. Eve jî ji ber vê karektera þoreþê, di çarçoveya normalîyê da ye. Dewleta Tirk digel hemû hêz û mekanîzmayên xwe yên dewletê, îro zêdetir hêza xwe ya leþkerî bi kar tîne. Belêm ”hêza xwe ya sivîl” jî di hemû çeperan da seferber dike. Lewma hebûna hêza leþkerî ya xelkê Kurd jî meþrû ye û li goreyî xwezaya xwe pozisyonê werdigire. Li milê dî, ji tecrubeya hinde salan derkete meydanê ku, hêzên sivîl [hindî heyî] yên Kurdistanê, rol û berpirsiyarîyên xwe layiqen bi cih neînane. Barê giran yê þoreþê maye li ser ”hêza leþkerî”. Herçend vê hêza leþkerî, wekî hêzeke sivîl, ”hêza polîtîk” kumanda dike jî, lê eve rastîya domînantîya ”hêza leþkerî” ji halê ranake.
Îro bizava neteweyî ya xelkê Kurd, li Tirkîyeyê têkoþîneke xurt dide. Belêm divêt bête dîtin ku êriþên dewletê jî hindî hûn bêjin, bi metodên kavil û wêrankerî didomin. Beramberî vê komple êriþkarîya dewletê, berxwedana xelkê Kurd bi giranî di çeperê leþkerî da didome. Gerçî xelkê Kurd bi taybetî bi pîrozbahîyên Newrozê di warê sivîl da jî hêza xwe nîþandaye. Lê belê, dîsa ve barê giran dimîne li ser piþta hêza leþkerî. Þik têda nîne ku fedakarîya ku hêza leþkerî ya xelkê Kurd dike, ji hemû pîv û pîvanan wêdatir e. Dîsa ve ji tecrubeya hinde salan kivþ bûye ku, eve jî têra nake. Divêt hêza leþkerî ji alîyê ”hêza sivîl” ve bête destek û teqwîye kirin. Li ber van êriþên hinde giran û birandêr yên dewleta Tirk, hewalekirina timamî rola berxwedanê ji bo hêza gerîla, neheqî ye, ji fedakarîyê revîn e. Vê gavê li Kurdistanê, digel hemû paþveman û paþvehêlanê jî, rêxistinên çînî û meslekî hene. Di serî da sendîkayên karker û karmendan tên. Li teniþt van, gelek sendîka, komele û rêxistinên meslekî û branþî jî hene. Dijî êriþkarîya dewleta Tirk, divêt sendîka rola xwe bileyizin. Sendîkayên Kurdistanê nikarin hebûna xwe tinê bi lêgerîna mafên meslekî û ekonomîk ve teng bikin. Sendîkayên Kurdistanê, [herçend girêdayî merkezên xwe yên li Tirkîyeyê jî bin], divêt dijî her êriþkarî û operasyonên ertêþa Tirk, sîleha xwe ya ”grev”ê bi kar bînin. Yêk ji tarzên têkoþîna sivîl jî rengên cuda yên ”bêîtîatîya sivîl” in. Barê þoreþa Kurdistanê tinê li ser milên gerîla nabe. Gerîla xwe feda dike, belêm hêzên sivîl jî divêt di her operasyona leþkerê Tirk da çeka xwe ya ”grev” û ”boykot”ê bi kar bînin. Bi taybetî vî demî, operasyon hind zêde bûne ku êdî bêhn li xelkê Kurd hatîye çik kirin û herweha þehadeta gerîla jî her diçe zêdetir dibe. Beramberî van êriþ û operasyonan, divêt ”hêza sivîl” ya Kurdistanê jî xwe nîþan bide û aktîv be. Xwandekarên dibistan û zanîngehan, karkerên fabrîka, îmalatxane û dezgehên fermî û karmendên dewletê, esnaf, doktor, mamosta, awûkat û axir meslekên dî yên Kurdistanê, divêt ”grev” û ”boykot”an bikin. Hejmareke biçûk jî be, sermayedarên Kurd jî divêt ji bo xwudanderketina bazara xwe ya neteweyî, hêza xwe ya sermayeyî dijî sîstemê kolonyalîst bi kar bînin. Esasen pêþengîya polîtîk divêt van mekanîzmayan di nav ahengekê da û bi koordîne tevî pratîkê bike. Têkoþîna doza Kurdistanê komple ye û divêt hemû çîn, navçîn, grûb û kategorîyên civatê erkên xwe yên beramberî þoreþa Kurdistanê bînin cih. Dijmin îstîfadeyeke mezin ji pasîvîzm û burokratîzma hakimî hêza sivîl dike. Þoreþa Kurdistanê li bakur hatîye qonaxeke wisa krîtîk ku divêt herkes destê xwe dane binê berî. Hêza mezin ya sivîl ya Kurdistanê, divêt rojek zûtir, toza mirinê ji ser xwe daqute, aktîv û dînamîk be û mil bi milê hêza gerîla têkoþînê pêþbêxe. Þkandin û têkbirina sîstemê ceberrût yê dewleta Tirk, bi vê pêkve rabûna neteweyî mumkun dibe.
ROJAN HAZIM
12 Nîsan 2008