Gelo Tirkîye li aþtîya xwe digere?
Însîyatîva Aþtîya Demokratîk eve midehek e ketîye nav xebateke tîr û li delîveyên pêkhatineke aþtîyane digere. Serê vê bizavê komeke ronakbîrên Tirk û Kurd û kêmanîyên dî dikêþin û bi armanca aþtîyê li serbajêrê Komara Tirkîyeyê [TC], Ankarayê, [13 – 14 Çile 2007], konferansek bi slogana ‘Tirkîye li aþtîya xwe digere’ pêkînan. Karekî xêrê ye û helbet tête hêvî kirin ku serbikeve û ev dengê aþtîyê bigihe mezinên dewleta Tirk yên li Ankarayê û Tirkîye aþtîya xwe bibîne.
Lê belê, ji ber ku sicîla TCyê neku xirab e, hind reþ û tarî ye ku bivê nevê pirsa ” gelo” di serê mirovan da peyda dibe. Dîroka vê dewletê bi kirêtî û qirêjîyan ve tijî ye, heta gewrîya xwe di nav xwûna xelkên cîran da ye. Çu cara bi xelkên cîran ra aþt nebûye, hetta elîta dewletê digel xelkê xwe jî aþt û aram nebûye. Di ser da jî eve dehan sal e ku xelkê Kurd bi nifûsa xwe ya milyonan doza mafên xwe yên mirovî, doza wekhevîyê, ya azadîyê dike, ji ber van armancên heq bedelên giran dide, bedenên ciwanên xwe yên ter û taze dide erdî, xwe diperitîne, lê ma xema TCyê ye!. Ew ne sarîya þerê germ di patika xwe da his dike, nejî çiveçiva fîþekan dibihîze. Heta berî çend salan, roj nebû ku termekî leþkerê xwe raneke, lê disa ve bêxem bû û îro jî bêxem e!. Mekanîzmaya mantiqî ya dewletê îflas kirîye, ji þer, kuþtin, xirabkirin û wêrankirinê pêve tiþtekê ne dihizire, nejî dixwaze bihizire. Dewletek hinde kor nabe, ji bo rika xwe ya kompleksîv hazir e ku xelkekê qir jî bike, ku di dîroka xwe da kirîye. Tehemmul nakin ku ew Kurdên ku ew hêj jî ”kiro” dibêjin, îro di meydanan da bêyî tirs û xof xwasteka wekhevîyê diqîrin, ji bo mistek esmanekî azad xwe li deþt û çîya feda dikin. Bi kompleksa “mezinahîyê”, ”em dê çawa van kiroyan muhatab wergirin” dibêjin û esasen xwe biçûk dikin. Daku ji navê Kurd behs nekin, xwezî û daxwazên wan nebihîzin, maskeyên reþ û tarî dikêþin ser û çavên xwe. Boçi? Çiku terefê neheq in, baþ dizanin ku di çeperê neheqîyê da ne. Naxwazin vê neheqîya xwe bibînin û naxwazin çu kes jî vê neheqîya wan bo wan bêje anjî bîne bîra wan. Ev kîn û xereza wan ya beramberî xelkê Kurd û pêþeng û têkoþerên wê, bêbinas nîne. Kana vê nefreta wan, ew neheqîya wan e. Li ber mexdûrîyeta xelkê Kurd, li pêþ serbilindî û mexrûrîyeta pozîtîv ya xelkê Kurd, xwe biçûk dibînin, xwe þkestî û hilweþîyayî his dikin, çiku baþ dizanin ku Kurd wekî terefê mexdûr heq in, di çeperê heqîyê da ne û doza heq û huqûqê dikin. TC û hemû organ û mekanîzmayên wê, rêber û rêvebirên wê, li pêþ xelkê Kurd û pêþengîya wê stûxwar in, çavþor in û bi vê kompleksê jî har û hêc in. Kir û kiryarên wan yên heta
Ji ber hindê ye ku bi israr ji hemû hewildanên pêkhatin û aþtîyane direvin. Baþ dizanin ku wan hêj ji nihe ve berze kirîye, li ber bizava neteweyî ya xelkê Kurd þkestine. Þerxwazîya wan, êriþkarîya wan ji ber vê têkçûna wan e. Hêj ji îro ve mexlûb in, Kurd xalib in. Bi kompleksa salan naxwazin qebûl bikin ku ew mexlûb bûne, Kurd xalib bûne. Rûniþtina ser maseya aþtîyê, pêkhatina digel xelkê Kurd adeta bo xwe mirin dibînin. Lê belê, çare jî nîne û wekî gotina hizar salî, çu faydeyê tirsê ji bo ecelê nîne û dûr an nêzîk dê mecbûrî maseya lihevhatinê bibin û ya rastî dê ji teref mexdûran ve bêne mecbûr kirin ku rûnin ser maseya aþtîyê. Nimûneyên bi vî rengî li dora xwe dibînin û taya mirinê wan digire. Xwezaya rik û rikeberîyan ev e, lihevhatin! Aþtî, pêkhatin, lihevhatin di navbeyna raqiban da, dijminan da çêdibe. Kurd û Tirk di þertên îro da li du çeperên dijî hev rawestane û pozisyon wergirtine. Kurd li terefê heqîyê, Tirk jî li milê neheqîyê ne. Dîrokê hizar car nîþan daye ku, dûr an nezîk, heqî zora neheqîyê dibe, terefê heq serdikeve, alîyê neheq bindikeve. Ev encame di rikeberîya Kurd û Tirkan da jî dê wisa be. Þkestin û binketina TCyê ji nihe ve tête dîtin. Vêca Kurd wekî terefê mexdûr û heq, dixwazin ev demê rikeberîyê dirêj nekêþe, xwûn zêde nerije, dijminahî kûrtir nebe, hêj rê nêzîk, TC ji rika xwe ya negatîv vegere û rê li ber aþtîyê veke û digel xelkê Kurd pêkbêt. Lewma ev hewildanên bi armanca pêkînana aþtîyê têne kirin baþ in, di cih da ne û divêt bêne destek kirin. Terefê heq û bi xwe û têkoþîna xwe bawer, ji van hewildanên aþtîyane xwe dûr nake, xwe jê banade. Tebîetê terefê neheq e ji hewildanên aþtîyê revîn, çiku ne bi xwe nejî bi þerê xwe bawer in.
Ji ber vê yêkê, ev karê aþtîxwazî yê ku ronakbîrên herdu neteweyan û yên ji kêmanîyên dî pê rabûyî, hem xebateke zor û dijwar e, hem jî xêra hemû xelkan têda heye û armanceke qencî û xêrê ye. Belêm ji tecrubeyên salan kivþ e ku kes û hêzên aþtîxwaz divêt bi gavên destpêkê nemînin, hêvîyên xwe neþkênin, bi sebir bin û ya herî giring ji bo bidestxistina aþtîyeke maqûl, dadyar û mayînde, ji bo aþtîyeke pozîtîv, bi israr bin û organîze bin. Dewleta Tirkîyeyê û ev rêber û rêvebirên wê yên bêvizyon û bêhesû, tengbîn û kîndar, dê bi hemû dek û dolaban rêya aþtîyê bigirin, cepheyê þer xurt û gur bikin. TC bi van polîtîkên xwe yên îro “li aþtîya xwe” nagere mixabin. Lê divêt di cepheyê aþtîxwazan da jî rik hebe. Wekî xelk dibêje, cepheyê binamûsan jî divêt hindî cepheyê bênamûsan bi cisaret be û gavan paþve neavêje.
Tête hêvî kirin ku cêpheyê aþtîxwaz, ser ji cêpheyê þerxwaz bistîne.
ROJAN HAZIM
13 Çile 2007